De vergeten huizen van Italie

Reggio Emilia. Huis ‘Bianca’ heeft haar dak verloren. Montanarina heeft geen hooizolder en stal meer maar is alleen een hoop bakstenen en dakpannen, verdronken in ouderdom. De andere huizen, in dit land dat wordt doorkruist door de Autosole tussen Campegine en Calerno, hebben zelfs hun naam verloren. Marhio, Roemeen, woont in zo’n uniek restant van een boerenlandhuis dat tijdelijk meer dan 20 mensen huisvest. Zes slaapkamers, een grote keuken met resten van een haard. ‘Het is erg koud hier. Onlangs was er sneeuw en begon het dak te kraken . Nee, ik denk niet dat dit huis een goede naam heeft’. De huizen geven de indruk, onder de al donker wordende hemel, dat er ’s avonds geen enkel licht meer zal aangaan.

De daken zijn nog wit van de sneeuw omdat de haarden en kachels 30 tot 40 jaar geleden al zijn gedoofd en de centrale verwarming nog niet is aangelegd. Verlaten huizen, lege gehuchten, hooizolders die hun laatste gras ontvingen toen Guiseppe Saragat nog de president was van de Republiek. Maar ook stallen, villa’s, gehuchten, wegwerkershuisjes, berghutten…. Een groot stuk Italie is vergeten. Een erfgoed dat niet alleen steen maar ook historie en cultuur is wordt als oud vuil aan de straat gezet.

‘Het zijn er minstens twee miljoen die verlaten zijn’, zegt Achille Colombo Clerici, President van de Assoedilizia van Milaan. ‘Om een vergelijking te maken en een idee te krijgen van de omvang van dit erfgoed; in het grote Milaan van vandaag staan 55.000 gebouwen met 670.000 inwoners, en in Rome 100.000…’ Bij de laatste volkstelling in 2001 zijn er in heel Italie 13 miljoen gebouwen geteld met 27 miljoen bewoners. Het verliezen van twee miljoen gebouwen zou zijn als het verliezen van alle daken die genoeg zouden zijn voor de inwoners van Milaan, Rome, Turijn en Napels bij elkaar. ‘Alleen het afgelopen jaar’, zegt Clerici,’worden we ons meer bewust van het feit dat ons erfgoed tot ruïne aan het verworden is. Men mag niet verwachten dat de mensen terugkeren naar het platteland, maar men kan wel veel bewoners terugkrijgen. Men kan prima leven op het platteland als de huizen geschikt zijn, als er goed sanitair is. Om dit te stimuleren, is het noodzakelijk dat de Gemeenten toestaan dat de gebruiksbestemming wordt aangepast.’

Alleen al in Lombardije zijn er 90.000 verlaten boerderijen op mooie locaties, maar in vervallen staat. ‘in iedere boerderij woonden en werkten wel 50 families’, vertelt Allessandro Begiojoso, bedenker van het plan ‘100 boerderijen voor de Expo’, ‘terwijl zich er nu nog niet één ziel ophoudt. En ook biedt het geen geschikt onderdak aan de machines die heden ten dage worden gebruikt in de landbouw. Voor ons plan willen we niet alleen bakstenen terug brengen maar ook territorium en cultuur. Zeker, er zijn kosten. Voor het reconstrueren is ongeveer 800 tot 1200 euro per m2 nodig maar datgene wat kan ontstaat is werkelijk interessant. De boerderij kan weer agrarisch worden maar ook bed en breakfast, agriturismo, kantoor of een maatschappelijke functie. De boerderijen die zijn aangesloten bij het expo-plan, en welke worden geholpen met het Europese Fonds voor het herwinnen van het landschap, zijn er al 101.’ In alleen de Gemeente Rome zijn er al 10.000 verlaten panden, vooral in gehuchten, met een oppervlakte van 50.000 hectare.

In januari vorig jaar is een Gemeentelijke verkondiging gelanceerd voor hun herwinning. ‘Het plan’, verteld Alfredo Antoniozzi, wethouder erfgoed in het College, ‘is nogal eenvoudig. De Gemeente staat de wijziging van de gebruiksbestemming toe, zodat bijvoorbeeld een hooizolder bewoond kan worden.   In ruil daarvoor is de eigenaar verplicht voor een periode van tien jaar 60% van het gebouw te verhuren voor een bedrag dat gelijk staat aan sociale huur. Een appartement van 45 m2, geschikt voor studenten, zal 250 euro per maand kosten. Bij 75 m2, voor een gezin, 400 euro. We hebben in januari al 86 plannen ontvangen, welke betrekking hebben op honderden gehuchten, waarin wordt voorzien in 2500 onderkomens, met 350 miljoen private investering en vooruitzicht van 2000 werkplekken. Wij zijn tevreden; zo krijgen we een gewaarborgd gebied en creeren we werkplekken. ‘

‘De agrarische bedrijven willen ruimte terugwinnen voor hun activiteiten, en landelijk onderdak en agriturismo doen ontstaan. En de vele studenten van deze gehuchten zitten in de stad, ze zullen een appartement hebben die minder kost dan een kamer’.

Pier Luigi Cervellati, stedenbouwkundig architect, kijkend door de ramen van de trein want hij reist altijd per trein, ziet een Italie dat haar stenen eigendommen en daarmee haar geschiedenis verlaat. ‘Volgens mij zijn inmiddels de huizen vergeten door meer dan twee miljoen mensen. Vooral in het Zuiden , waar de geemigreerde vaders appartementen hebben gebouwd voor de zonen die in het buitenland zijn gebleven. Ik denk dat het hoog tijd is om onze doelen te wijzigen. Het land wordt immers beter beschermd door een adequate sociale aanpak dan met het bouwen van nieuwe huizen. De vergeten huizen bieden een geweldige mogelijkheid.’

 

By | 2017-07-12T08:57:54+00:00 juli 12th, 2017|Nieuws|0 Comments